Sa'y Nedir? Safâ ile Merve Arasındaki Yürüyüşün Hikâyesi ve Uygulaması

Umre ibadetinin tavaftan sonraki bölümü sa'ydir. Safâ ile Merve tepeleri arasında yedi kez gidip gelinerek yapılan bu ibadet, dışarıdan bakıldığında yalnızca bir yürüyüş gibi görünür. Oysa arkasında, bir annenin çocuğu için gösterdiği çaba ve o çabanın karşılığı olarak fışkıran zemzem vardır.

Bu rehberde sa'yin hikâyesini, uygulamasını ve sırasında karşılaşılan pratik zorlukları ele alıyoruz.

Sa'yin Dayandığı Hikâye

Rivayete göre Hz. İbrahim (a.s.), eşi Hz. Hacer'i ve süt emen oğlu Hz. İsmail'i Allah'ın emriyle o dönemde ıssız olan Mekke vadisine bırakmıştır. Su ve yiyecek tükendiğinde Hz. Hacer, çocuğuna su bulmak için Safâ tepesine çıkmış, oradan Merve'ye koşmuş ve bu gidiş gelişi yedi kez tekrarlamıştır.

Yedinci gidişin ardından, Hz. İsmail'in bulunduğu yerde su fışkırmıştır. Bugün zemzem olarak bilinen kaynak budur.

Sa'y, bu çabanın hatırasıdır. Buradaki mesaj basit ve güçlüdür: tevekkül, elini kolunu bağlamak değildir. Hz. Hacer önce koşmuş, sonra su verilmiştir. Sa'y yapan kişi bu iki tarafı birden hatırlar.

Sa'y Nasıl Yapılır?

Sa'y, geçerli bir tavaftan sonra yapılır. Uygulama sırası şöyledir:

1. Safâ tepesine çıkılır. Kâbe'ye yönelinerek tekbir, tehlil ve dua edilir.
2. Merve'ye doğru yürünür. Bu, birinci şavttır.
3. Merve'de yine Kâbe'ye yönelinerek dua edilir.
4. Safâ'ya dönülür. Bu, ikinci şavttır.
5. Bu şekilde devam edilerek yedi şavt tamamlanır.

Önemli bir ayrıntı: sa'y Safâ'da başlar ve Merve'de biter. Gidiş bir şavt, dönüş ayrı bir şavt sayılır. Bu nedenle yedi şavt sonunda Merve'de bulunursunuz.

Sa'y tamamlandıktan sonra saç kesme ya da kısaltma işlemiyle ihramdan çıkılır ve umre tamamlanmış olur.

Hervele Bölümü

Safâ ile Merve arasında yeşil ışıklarla işaretlenmiş bir bölüm vardır. Erkekler bu bölümde biraz hızlanarak yürür; buna hervele denir. Kadınlar için hervele yoktur.

Kalabalık nedeniyle hızlanmak mümkün değilse zorlamaya gerek yoktur. Çevredekileri rahatsız etmemek önceliklidir.

Sa'yin Şartları ve Vacipleri

Yaygın uygulamada dikkat edilen noktalar:

• Sa'y, geçerli bir tavaftan sonra yapılmalıdır.
• Safâ'dan başlanmalı, yedi şavt tamamlanmalıdır.
• Sa'y, Mes'a adı verilen belirlenmiş alan içinde yapılmalıdır.
• Yürüyerek yapılması esastır; özür hâlinde tekerlekli sandalye kullanılabilir.

Tavaftan farklı olarak sa'y için abdest şart değildir; ancak abdestli olmak müstehap kabul edilir. Adet hâlindeki kadınlar tavaf yapamayacakları için sa'y de yapamazlar; bu durumdaki misafirler için ayrıntıları kadınlar için umre rehberimizde ele aldık.

Sa'y Sırasında Karşılaşılan Zorluklar

Mes'a bölümünün tek yönlü uzunluğu yaklaşık dört yüz metredir. Yedi şavt toplamda birkaç kilometrelik bir yürüyüş demektir. Tavafın hemen ardından yapıldığı düşünülürse, toplam mesafe azımsanmayacak düzeye çıkar.

Pratik öneriler:

• Tavaftan sonra kısa bir mola verin. Zemzem içip biraz oturmak, sa'yi çok daha rahat yapmanızı sağlar.
• Kendi temponuzda yürüyün. Yarış değildir; yavaş yürümek ibadeti eksiltmez.
• Şavt sayısını takip edin. Merve ve Safâ tarafları levhalarla belirtilidir ama yine de sayacak bir yöntem belirleyin.
• Su içmeyi ihmal etmeyin. Mes'a bölümünde zemzem sebilleri bulunur.
• Yaşlı ve hasta misafirler için ayrılmış şeritleri kullanın. Tekerlekli sandalye ve elektrikli araçlar için ayrı bölüm vardır.

Yaşlı ve hareket kısıtlılığı olan misafirlerimize yönelik ayrıntıları yaşlılar ve engelli misafirler için umre yazımızda paylaştık.

Sa'yde Okunan Dualar

Belirli bir kalıp şart değildir. Safâ'ya çıkarken ilgili ayetin okunması, tepelerde tekbir ve dua edilmesi, şavtlar arasında salât ü selâm ve kişisel dua yapılması yaygın uygulamadır. Ayrıntılar için umre duaları rehberimize bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Sa'y kaç kilometredir?

Mes'a bölümünün tek yön uzunluğu yaklaşık dört yüz metredir; yedi şavt toplamda birkaç kilometreye ulaşır. Kişinin yürüyüş temposuna göre süre değişir.

Sa'y için abdest gerekir mi?

Şart değildir; ancak abdestli olmak müstehap kabul edilir. Tavaf için ise abdest gerekir.

Sa'y bölünebilir mi?

Yorgunluk hâlinde ara verilebilir ve kalınan yerden devam edilebilir. Uzun süreli kesintilerde görevli hocanıza danışmanız uygun olur.

Tekerlekli sandalyeyle sa'y yapılabilir mi?

Evet. Mes'a bölümünde tekerlekli sandalye ve elektrikli araçlar için ayrı şeritler bulunur.

Sa'yden sonra ne yapılır?

Saç kesme ya da kısaltma ile ihramdan çıkılır. Bu işlem yapılmadan ihram yasakları devam eder.

Son Söz

Sa'y, umrenin en çok yorulunan ama üzerine düşünüldüğünde en çok şey anlatan bölümüdür. Safâ ile Merve arasında yürürken, bir annenin çaresizlik içindeki çabasını ve o çabanın karşılıksız kalmadığını hatırlamak, yürüyüşü bambaşka bir şeye dönüştürür.

Umre programlarımız hakkında bilgi almak için umre turları sayfamızı inceleyebilir ya da bize ulaşabilirsiniz.